Döl dövründə böyrək genişlənməsi haqqında vacib məlumat
Antenatal hidronefroz prenatal USM-də aşkarlanan ən yayğın uroloji tapıntılardandır. Çoxu fizioloji olur, amma doğuşdan sonra düzgün izlənmə vacibdir.
Antenatal hidronefroz nədir?
Antenatal hidronefroz hamiləlik dövründə aparılan ultrasəs müayinəsində dölün böyrəyində sidiyin toplandığı sahənin geniş görünməsidir. Bu vəziyyət prenatal dövrdə ən çox aşkarlanan sidik sistemi dəyişikliklərindən biridir və bir çox halda yüngül olur. Uşaq cərrahı və uşaq uroloqu üçün vacib məqam odur ki, hər antenatal hidronefroz təhlükəli problem demək deyil; halların əhəmiyyətli hissəsi keçici və fizioloji xarakter daşıya bilir.
Bu dəyişiklik adətən rutin prenatal USM zamanı görünür. Döl böyüdükcə böyrək ləyənində genişlənmənin dərəcəsi yüngül, orta və ağır olaraq qiymətləndirilə bilər. Fetal Medicine Foundation-un məlumatına görə, yüngül genişlənmə adətən yalnız böyrək ləyənini əhatə edir, daha ağır hallarda isə kasa sistemində genişlənmə və hətta böyrək toxumasında nazilmə görünə bilər. Bununla belə, xüsusilə izolə və yüngül formalarda vəziyyətin sabit qalması və ya doğuşdan sonrakı dövrdə geriləməsi çox rast gəlinir.
Antenatal hidronefrozun səbəbi hər zaman tıxanıqlıq olmur. Bəzi uşaqlarda bu, sadəcə keçici fizioloji genişlənmə olur. Digər hallarda isə sidiyin böyrəkdən axınına mane olan darlıq, sidiyin geriyə — böyrəyə doğru qayıtması və ya sidik yollarının başqa quruluş fərqlilikləri səbəb ola bilər. Məhz buna görə prenatal dövrdə təkrar ultrasəs izlənməsi vacib sayılır; həkim böyrəklərin birində və ya hər ikisində genişlənmə olub-olmadığını, sidik axarlarını, sidik kisəsini və amniotik mayeni birlikdə dəyərləndirir.
Doğuşdan sonra yanaşma genişlənmənin dərəcəsindən asılıdır. Mövcud praktik tövsiyələrə görə postnatal ultrasəs adətən doğumdan ən azı 48 saat sonra aparılır, çünki ilk saatlarda müayinə həqiqi mənzərəni olduğundan yüngül göstərə bilər. Ağır və ya kompleks əlamətlər olduqda — məsələn, ikitərəfli ciddi genişlənmə, sidik kisəsində dəyişiklik, zəif sidik axını, palpasiya olunan böyrək və ya sidik kisəsi — uşaq uroloqunun daha erkən qiymətləndirməsi lazımdır.
Müalicə hər uşaqda eyni olmur. Yüngül antenatal hidronefroz hallarında çox vaxt yalnız müşahidə və təkrar ultrasəs kifayət edir. Bütün uşaqlara rutin antibiotik və ya cərrahiyyə lazım olmur; daha yüksək riskli və ya davamlı hallarda əlavə müayinələr və seçilmiş xəstələrdə əməliyyat gündəmə gələ bilər. Valideynlər üçün əsas mesaj budur: “antenatal hidronefroz” diaqnozu təşviş yaratmamalıdır, amma nəzarətsiz də qalmamalıdır.